Hver ákveður launin?
NPA miðstöðin er með sérkjarasamning við Eflingu og Starfsgreinasambandið sem öllu félagsfólki og aðstoðarfólki þess, ásamt starfsfólki skrifstofu miðstöðvarinnar ber að fara eftir. Samkvæmt lögum má ekki semja um lakari kjör en samningurinn kveður á um og í raun má ekki heldur semja um aðra tilhögun á vinnutíma, ráðningarkjörum eða öðrum þáttum, nema það sé bersýnilega til hagsbóta fyrir þig.
Samkvæmt sérkjarasamningnum er launatafla í gildi fyrir NPA aðstoðarfólk. Launataflan hækkar skv. ákvæðum kjarasamningsins, að jafnaði árlega, samhliða launahækkunum á almennum vinnumarkaði. Það gerist sjálfkrafa og verkstjórnandi þinn þarf ekki að gera sérstakar ráðstafanir aðrar en þær að fara reglulega yfir launaseðilinn þinn.
Launatafla aðstoðarfólks kveður á um launaþrep sem ráðast af því hve lengi þú hefur unnið sem NPA aðstoðarmanneskja.
Laun hjá NPA miðstöðinni
Aðstoðarfólk hjá NPA miðstöðinni fær laun eftir því hversu margar vinnustundir það vinnur. Þetta á við óháð því hvert ráðningarformið er. Verkstjórnandi semur vaktaplan sem þú þarft að samþykkja. Starfshlutfall þitt getur því verið örlítið breytilegt milli mánaða þar sem vaktaplan nær ekki alltaf að uppfylla hárrétta prósentu þína. Svo lengi sem þú er samþykk/ur/t því að starfshlutfall þitt sé ögn breytilegt milli mánaða þá geta skekkjumörkin verið allt að 5% milli mánaða.
Í upphafi vaktar stimplar þú þig inn á vakt með einum eða öðrum hætti. Gott er að ræða við þinn verkstjórnanda hvaða skipulag er á tímaskráningum.
Í lok hvers launatímabils fer verkstjórnandi yfir tímaskráningar í innra kerfi. Ábyrgðin þín er að tryggja að allir tímarnir þínir komi fram í kerfinu. Ábyrgð verkstjórnenda er að athuga hvort allir tímar séu rétt skráðir og finna út ef tímaskráningar stemma ekki við vaktaplan. Verkstjórnandi eða aðstoðarverkstjórnandi samþykkir tímaskráningar í kerfinu og sendir þær áfram til NPA miðstöðvarinnar. Þá eru samþykktar tímaskráningar teknar inn í bókhaldskerfi NPA miðstöðvarinnar sem tímaskýrsla og laun eru reiknuð og greidd út síðasta virka dag hvers mánaðar.
Launatímabilið er frá 21. hvers mánaðar til 20. hvers mánaðar.
Hægt er að koma með athugasemdir eða óska eftir leiðréttingu ef mistök verða á greiðslu launa til 5. hvers mánaðar.
Hversu há laun aðstoðarfólk fær veltur á:
Í hvaða launaþrepi þú ert.
Hversu marga tíma þú vinnur og á hvaða álagi.
Hvort aðrar álagsbreytingar koma inn, svo sem kvöld,-helgar,- og stórhátíðarálag, yfirvinna eða álag vegna breytinga á vaktarplani með skömmum fyrirvara.
Þegar þú gerir ráðningarsamning við verkstjórnanda þinn gerir þú samkomulag um laun og launakjör samkvæmt sérkjarasamning NPA aðstoðarfólks hjá Eflingu stéttarfélagi. Þið sammælist jafnframt um það hvaða starfshlutfalli þú átt að vera í, en umreikna þarf starfshlutfallið yfir í vinnustundir. Starfshlutfallið er umreiknað svo að þú vitir sirka hvað þú færð margar vaktir á mánuði á vaktarplaninu.
Launatafla og kjarasamningur
Hér má finna upplýsingar um laun aðstoðarfólks og greinargóða útskýringu á hvernig þau eru reiknuð.
Hér má finna gildandi kjarasamning NPA aðstoðarfólks.
Kvöld-, helgar- og næturvinna
Í
vaktavinnu greiðist álag á þann hluta vinnutíma sem fellur utan
dagvinnutímabils.
Álagið reiknast ofan á dagvinnutaxta:
Dagvinnutaxti er á tímabilinu frá 08:00 til 17:00 mánudaga til föstudaga.
33,33% álag á tímabilinu frá kl. 17:00 til kl. 24:00 mánudaga til fimmtudaga (kvöldvinna á virkum dögum).
55% álag á tímabilinu frá kl. 17:00 til 00:00 á föstudögum (kvöldvinna á föstudögum).
55% álag frá kl. 08:00 til 24:00 á laugardögum og sunnudögum (helgarvaktir).
65% álag er á tímabilinu frá kl. 00:00 til 08:00 þriðjudaga til föstudaga (næturvinna á virkum dögum).
75% álag er á tímabilinu frá kl. 00:00 til kl. 08:00 laugardaga, sunnudaga og mánudaga (næturvinna um helgar).
Vinna á helgidögum og stórhátíðardögum fer ýmist eftir 55% álagi og 75% álagi á næturnar eða 120% álagi og 165% álagi á næturna, skv. grein 3.5 og 3.6 í kjarasamningi.
Hvíldarvaktir (sofandi næturvakt) greiðast svo eingöngu á dagvinnutaxta.
Almennir frídagar og stórhátíðardagar
Aðstoðarfólk í vaktavinnu, sem og annað vaktavinnufólk, ber vinnuskyldu til að taka vaktir á almennum frídögum og stórhátíðardögum. Fyrir það færð þú greitt sérstakt álag ásamt vetrarolofi. Lestu meira um vetrarorlof undir fyrirsögninni „Vetrarorlof“.
Á almennum frídögum er greitt 55% álag, en milli 00:00 og 08:00 er greitt 75% álag. Þetta er sama fyrirkomulag og í helgarvinnu. Til almennra frídaga teljast:
Skírdagur
Annar í páskum
Sumardagurinn fyrsti
1.maí
Uppstigningardagur
Annar í hvítasunnu
Annar í jólum
Frídagur verslunarmanna (fyrsti mánudagur í ágúst)
Á stórhátíðardögum er greitt 120% álag en 165% álag er greitt á milli kl. 16:00 og 24:00 og á milli kl. 00:00 og 08:00 á jóladag og nýársdag. Til stórhátíðardaga teljast:
Nýársdagur
Föstudagurinn langi
Páskadagur
Hvítasunnudagur
17.júní
Jóladagur
Eftir kl. 12:00 á aðfangadag
Eftir kl. 12:00 á gamlársdag
Kjör á hvíldarvöktum
Vaktir skulu almennt ekki vera lengri en 12 klst. og ekki skemmri en 3 klst. Hins vegar er heimilt að skipuleggja sólarhringsvaktir samkvæmt sér-kjarasamningi, ef hægt er að uppfylla ákveðin skilyrði. Þú getur lesið meira um hvíldarvaktir í kaflanum Hvíldarvaktir.
Á hvíldarvöktum gilda sérstakar reglur. Fyrir þann tíma sem telst hvíld á vöktum er greiddur dagvinnutaxti. Ef hvíld er rofin er greitt viðeigandi álag til viðbótar við dagvinnutaxta fyrir þann tíma sem unnið er eða amk. ein klukkustund. Þetta þýðir að ef verkstjórnandi þinn fer að sofa kl. 02:00 á þriðjudegi greiðir viðkomandi aðstoðarfólki sínu 65% álag frá miðnætti til kl. 02:00 og eftir það tekur dagvinnutaxtinn við. Ef verkstjórnandi vaknar svo kl. 04:00 og þarf aðstoð greiðir viðkomandi aðstoðarmanni sínum amk. eina klukkustund með 65% álagi. Ef verkstjórnandi vaknar aftur kl 10:00 og þarf aðstoð en heldur svo áfram að sofa er ekkert álag greitt, enda er þá ekki álag á dagvinnu þar sem hvíldarvaktin klárast klukkan 08:00.
Athugið að huga þarf sérstaklega að því að tryggja fullnægjandi hvíld aðstoðarfólks á hvíldarvöktum svo þær teljist til hvíldarvakta. Lesið vel kaflann um hvíldarvaktir og skoðið dæmin þar.
Orlofs- og desemberuppbót
Tvisvar á ári fær aðstoðarfólk greidda eingreiðslu ofan á launin sín. Þetta eru orlofsuppbót og desemberuppbót.
Orlofsuppbót er greidd út í lok maí. Greiðslan nemur 62.000 kr. fyrir hverja aðstoðarmanneskju sem er í fullu starfi fyrir orlofsárið sem hefst 1.maí árið 2026. en hækkar lítillega að jafnaði á ári hverju. Orlofsuppbótin er greidd út í hlutfalli við hversu mikið aðstoðarfólk hefur unnið, þannig að aðstoðarfólk í hlutastörfum fær lægri orlofsuppbót en það sem er í fullu starfi.
Desemberuppbótin er greidd út í lok nóvember og nemur hún 114.000 kr. fyrir árið 2026, einnig miðað við fullt starf. Desemberuppbótin hækkar einnig lítillega á hverju ári. Eins og með orlofsuppbótina þá fær aðstoðarfólk greidda desemberuppbót í hlutfalli við hversu mikið það hefur unnið.
Persónulegur tími aðstoðarfólks
Aðstoðarfólk, eins og annað starfsfólk sem vinnur vaktavinnu, á ekki rétt á föstum matarhléum heldur eru pásur og matartími gefinn þegar færi gefst á. Þess vegna fær fólk í vaktavinnu greitt sérstakt álag ofan á launin sín, svokallaður ,,Persónulegur tími".
Persónulegur tími samsvarar 5 mínútum á yfirvinnukaupi fyrir hvern unninn klukkutíma. Persónulegur tími getur því numið frá 457 kr. og upp í 505 kr. ofan á laun samkvæmt launatöflunni fyrir hverja vinnustund.
Vetrarorlof
Starfsfólk í vaktavinnu ber vaktaskyldu og vaktir þeirra geta lent á skilgreindum rauðum dögum, það er stórhátíðardögum og almennum frídögum. Starfsfólk í vaktavinnu getur þannig þurft að vinna á þessum dögum ef vaktir falla á fyrrgreinda daga. Kjarasamningurinn gerir því ráð fyrir að starfsfólk í vaktavinnu fái að taka viðbótarfrí á veturna, svokallað vetrarorlof.
Vetrarorlof felur í sér 12 vetrarfrídaga miðað við ársstarf. NPA miðstöðin hefur fram til þessa haft það fyrirkomulag á að í stað þess að aðstoðarfólk taki frí yfir veturinn, fái aðstoðarfólkið vetrarorlofið greitt út jafnóðum með laununum. Það eru því 8 klst. í dagvinnu fyrir hvern frídag og álagið nemur því 4,65% ofan á dagvinnugrunn. Það eru því 158 kr. til 183 kr. ofan á dagvinnulaun fyrir hverja unna vinnustund eftir launaþrepi.
Vetrarorlof er ekki greitt fyrir yfirvinnu eða dagvinnu í veikindum.
Hvernig reiknum við laun aðstoðarfólks?
Kjarasamningur NPA aðstoðarfólks er nokkuð flókinn svo það getur verið vandasamt að reikna nákvæmlega út laun aðstoðarfólks án þess að vera með sérstakt bókhaldsforrit sem inniheldur allar prósentur og upplýsingar úr kjarasamningi.
Hér er hægt að fá nokkra yfirsýn yfir hvernig laun eru reiknuð, en þó bendum við á að hafa samband við skrifstofu ef þú hefur einhverjar spurningar um þinn launaseðil.
Til að fá upplýsingar um launaseðilinn er best að hafa samband við ráðgjafa í síma 567-8270 eða senda tölvupóst á npa@npa.is.
Þú finnur rafrænan launaseðil á heimabankanum þínum.
Þú getur einnig skoðað eftirfarandi dæmi til þess að fá tilfinningu fyrir því hvernig launin eru reiknuð út.
Dæmi 1: Einstaklingur sem er í fullu starfi og eingöngu með dagvaktir á 1. árs launaþrepi og er því með 3.468,7 kr. á tímann í dagvinnu. Fullt starf er 156 tímar og við finnum út að full dagvinna er því 541.117 (3.468,7 kr. X 156). Þá bætum við persónulegum tíma og vetrarorlofi við og fáum út 73.008 kr. vegna persónulegs tíma (156 X 468) og 25.116 kr. vegna vetrarorlofs (156 X 161). Samtals nema því dagvinnulaun í 1. árs þrepi 693.241 kr. Ofan á þetta bætist svo 10,17% orlof, þannig að 65.011. bætast við launin og er orlofið lagt inn á orlofsreikning.
Dæmi 2: Viðkomandi er í hálfu starfi í 3. árs launaþrepi og er því með 3.566 kr. á tímann í dagvinnu. Hann vinnur aðra hvora helgi og svo nokkur kvöld í viku. Hálft starf eru 78 tímar. Miðað við þetta má ætla að hann vinni þá 78 dagvinnutíma, 44 af þeim eru í kvöldvinnu og 34 í helgarvinnu. Dagvinnugrunnurinn er þannig 278.148 kr. (78 X 3.566). Þá bætum við persónulegum tíma og vetrarorlofi við og fáum út 33.930 kr. vegna persónulegs tíma (78 X 435) og 12.948 kr. vegna vetrarorlofs (78 X 166). Ofan á þetta kemur helgar- og kvöldálag eftir því sem við á. Þá er álag fyrir kvöldvinnu samtals 52.272 kr. (44 X 1.188) og álag fyrir helgarvinnu 66.674 kr.(34 X 1.961), að því gefnu að enginn þeirra daga sem viðkomandi vann hafi verið stórhátíðardagar eða almennir frídagar. Samtals nema því laun viðkomandi aðstoðarmanns 443.972 kr. að jafnaði miðað við þessar forsendur. Loks bætist við 10,17% orlof, þannig að 45.152 kr. bætast við launin og orlofið lagt inn á orlofsreikning.
allar forsendur í dæmunum miðast við launatöflu sem tók gildi 1.janúar 2026.
Ef þú hefur einhverjar spurningar varðandi útreikning launa aðstoðarfólks hafðu þá samband við ráðgjafa þinn hjá NPA miðstöðinni.
Hvernig hækka laun aðstoðarfólks?
Laun aðstoðarfólks hækka sjálfkrafa með tvennum hætti. Annars vegar hækka launin þegar gildandi kjarasamningar kveða á um hækkun og hins vegar eftir því sem starfsaldur aðstoðarfólks hækkar, þ.e. hækkun á launaþrepi. Aðstoðarfólki er bent á að laun þeirra ákvarðast af kjarasamningum, en ekki af einstaka verkstjórnendum.
Hækkun kjarasamninga
Kjarasamningar ákveða laun aðstoðarfólks. Kjarasamningur NPA miðstöðvarinnar hækkar að jafnaði einu sinni á ári, líkt og flestir aðrir kjarasamningar, og hækka launin því sjálfkrafa hjá NPA aðstoðarfólki að jafnaði einu sinni á ári. Ástæðan fyrir þessari hækkun er sú að kjarasamningar eru yfirleitt gerðir til nokkurra ára í senn og kveða á um reglulega hækkun launa yfir allt tímabilið.
NPA miðstöðin tilkynnir um hækkun kjarasamninga áður en hún kemur til framkvæmda svo þú getir verið undirbúin/n/ð.
Launahækkun eftir starfsaldri
Líkt og fram hefur komið að þá hækkar aðstoðarfólk einnig í launum eftir því sem það vinnur lengur. Samkvæmt kjarasamningi eru fimm launaþrep hjá aðstoðarfólki sem öll eru tengd ákveðnum starfsaldri.
Fyrsta launaþrepið eru svokölluð byrjunarlaun. Í þann flokk falla öll sem eru undir 22 ára aldri og hafa ekki starfsreynslu innan sömu starfsgreinar.
Öll sem eru yfir 22 ára og einnig þeir sem eru í byrjunarlaunaþrepi og hafa starfað í sömu starfsgrein í yfir eitt ár, fara í næsta launaþrep sem er 1. árs launaþrep.
Eftir þrjú ár í starfi fer aðstoðarfólk í næsta launaþrep sem er 3. árs launaþrep.
Næst síðasta launaþrepið er fyrir það aðstoðarfólk sem hefur starfað í fimm ár innan sömu starfsgreinar, þ.e. 5. árs launaþrep.
Síðasta launaþrepið er svo 9. árs launaþrepið, sem er fyrir það aðstoðarfólk sem hefur starfað í 9 ár innan sama starfsgeira.
NPA miðstöðin heldur utan um hækkun launa eftir starfsaldri og lætur vita áður en aðstoðarfólk hækkar í launum vegna starfsaldurs.
Persónuafsláttur
Persónuafsláttur er skattaafsláttur að upphæð 72.492 króna á mánuði. Öll sem eru 16 ára og eldri og eru heimilisföst á Íslandi eiga rétt á persónuafslætti.
Persónuafsláttur er að fullu millifæranlegur á milli hjóna eða sambúðarfólks.
Persónuafslætti má safna upp á milli mánaða og eftir atvikum nýta afslátt sem maki hefur ekki nýtt sér.
Uppsafnaður persónuafsláttur sem ekki er nýttur innan skattaárs fellur niður við upphaf nýs árs.
Nánar má lesa sér til um persónuafslátt hér á vefsíðu Skattsins.
Skattur af launum einstaklinga
Skattur af launum einstaklinga skiptist annars vegar í tekjuskatt til ríkisins og hins vegar í útsvar til sveitarfélaga.
Skattleysismörk taka mið af persónuafslætti og staðgreiðsluhlutfallinu og eru það mörkin sem miðað er við áður en skattur er greiddur af laununum.
Atvinnurekandi dregur staðgreiðsluna af launum launþegans og skilar til innheimtumanns ríkissjóðs.
Launþegar sem starfa á fleiri en einum stað þurfa að upplýsa atvinnurekendur um önnur launuð störf til að rétt hlutfall tekjuskatts sé dregið af launum.
Skattþrep
Ef þú ert í öðru starfi meðfram NPA er það á þína ábyrgð að vera viss um vera skráð/ur í rétt skattþrep. Þú getur óskað eftir að vera sett/ur í annað skattþrep með að senda póst á npa@npa.is
